زنگ های خطرعلیه فراگیری ایدز در ایران

ایدز، یكی از دهشتناك ترین بیماریهایی است كه بشر تاكنون با آن روبرو بوده است، این بیماری هم اكنون بیش از پنجاه میلیون نفر را در سراسر جهان به خود مبتلا ساخته است و بیم آن می رود كه میلیون ها نفر دیگر نیز در معرض خطر ابتلا به ایدز باشند.



با توجه به شیوع گسترده و راههای سرایت این بیماری ویروسی، به نظر می رسد كه این بیماری در ایران نیز به یك موضوع قابل اهمیت بدل شده باشد.

در روز جهانی ایدز مسئولان بهداشتی در ایران از كاهش رشد این بیماری دراین كشور خبر داده اند، كامران باقری لنكرانی، وزیر بهداشت می گوید كه برای نخستین بار در ده سال گذشته شتاب رشد این بیماری كاهش یافته است.

برخی از كارشناسان معتقدند آمار واقعی مبتلایان به ایدز در ایران بسیار بیش از میزان اعلام شده است



تاریخچه ایدز

سرآغاز توجه جهانی به این بیماری به سال 1981 در نیویورك بازمی گردد كه هشت مورد بیماری وخیم شبیه سرطان در میان مردان همجنس گرا دیده شد، با دیده شدن انواع متفاوت دیگری از عفونت های ناشناخته در ایالت های مختلف آمریكا، توجه دانشمندان به ویروس مشتركی جلب شد كه با تغییر شكل مداوم، سیستم ایمنی بدن افراد مبتلا را از كار می اندازد و درنتیجه امكان ابتلای وی به انواع بیماریهای خطرناك دیگر را فراهم می آورد.
همزمان در آفریقا نیز موارد متعددی از شیوع ایدز دیده شد كه منجر به مرگ و میر فراوانی در این قاره شد، این قاره در برخی از متون علمی منشاء پیدایی و تكامل ویروس ایدز شناخته شده است.

دانشمندان می گویند كه شكل ابتدایی این ویروس در شامپانزه ها وجود داشته است كه به دلیل تغذیه ساكنان گینه بیسائو از آنها این ویروس به انسان منتقل شده و در طول یك قرن تكامل یافته و به دیگران منتقل شده است.


بخشی از گفتگو با دكتر شیخ مبشر نماینده سازمان بهداشت جهانی در ایران

تاریخچه ایدز در ایران

گفته می شود كه اولین مورد ابتلا به ایدز در ایران، چند سالی پس از كشف این ویروس شناسایی شده است كه از یك كودك مبتلا به هموفیلی در اثر تزریق خون آلوده بوده است.

بنا بر آمار رسمی در ایران حدود دوازده هزار نفر تا كنون به عنوان حامل ویروس ایدز شناخته شده اند، در حالی كه برخی از كارشناسان معتقدند آمار واقعی مبتلایان به این بیماری بنا به دلایل مختلف بسیار بیشتر از میزان اعلام شده است.

در ایران طبق اطلاعات موجود، مبتلایان به ایدز تا پیش از دهه شصت بیشتر در اثر تزریق خون های وارداتی آلوده بوده اند دچار این بیماری شده اند در حالی كه در دهه هفتاد استفاده از سرنگ های مشترك در میان معتادان تزریقی و روابط جنسی بی بند و بار بدون استفاده از كاندوم عامل ابتلا به ایدز بوده است.

تا سال 1383 میزان مرگ ومیر ناشی از ایدز رسما 894 نفر گزارش شده بود در حالی كه هیچ آمار دقیقی ازتعداد مبتلایان به ایدز موجود نبود.

اما هم اكنون نماینده سازمان ملل در بحران ایدز در ایران از رشد صد درصدی این بیماری در این كشور سخن می گوید.

علی یزدان ستایش همچنین گفته است كه مقابله با ایدز در ایران باید پیش از شیوع گسترده آن صورت گیرد.

در برخورد با بیماریها از سه روش مقابله ای استفاده می شود:
- پیشگیری
- تشخیص و همه گیر شناسی
- درمان



تا همین چند سال پیش برخورد با ایدز در ایران با كندی پیش می رفت، اما در سالهای اخیر پیشرفت های بسیاری در زمینه پیشگیری و درمان صورت گرفته است


شیخ مبشر، نماینده WHO در ایران

برخی از كارشناسان معتقدند كه وضعیت ایران درهر سه زمینه بحرانی است.

از جمله دكتر محبوبه حاج عبدالباقی استاد دانشگاه علوم پزشكی تهران در گفتگو با ایسنا از سیاست های تبلیغاتی و پیشگیرانه در برابر این موضوع انتقاد كرده و خواستار به كار گیری بیشتر روشهای روانشناختی و آموزش گسترده در بین جوانان شده است.

در بخش پیشگیری هنوز بسیاری از مردم و به ویژه جوانان از دسترسی به اطلاعات مربوط به شیوع ایدز و از اطلاعات مربوط به ضرورت به كار بردن كاندوم در زمان رابطه جنسی بی بهره اند و موانع متعددی برای راه اندازی كارزارهای تبلیغاتی گسترده در رسانه ها در این زمینه وجود دارد.

در زمینه تشخیص نیز با وجود تلاش های صورت گرفته، هنوز امكان آزمایش ایدز در همه مناطق كشور وجود ندارد و از این رو دستیابی به روشهای تشخیصی و آمار قابل اتكا مشكل جلوه می كند.

در زمینه درمان نیز در اغلب موارد تنها داروهای اولیه برای كند كردن آهنگ بیماری در دسترس بیماران گذاشته می شود، در حالی كه دربسیاری موارد، ویروس نسبت به این داروها مقاومت نشان داده و درنتیجه بیماران محتاج داروهای جدیدتری هستند كه برای مقابله با بیماری ضروی است، به علاوه هنوز مراكز و كلینیك های درمان ایدز در سطح كشور گسترش نیافته اند.

چشم انداز آینده ایدز در ایران

دكتر شیخ مبشر نماینده سازمان بهداشت جهانی(WHO) در ایران در این زمینه به سایت فارسی بی بی سی می گوید: ''در مقایسه با سایر كشورها در منطقه در ایران شمار كمتری از مبتلایان به ایدز وجود دارند كه دو سوم آنها به دلیل استفاده مشترك از سرنگ آلوده به ویروس مبتلا می شوند.''

آقای مبشر در پاسخ به این سوال كه تا چه حد سیاست های ایران در مقابله با ایدز را موثر می داند می گوید: ''تا همین چند سال پیش برخورد با این موضوع در ایران با كندی پیش می رفت، اما در سالهای اخیر پیشرفت های بسیاری در زمینه پیشگیری و درمان صورت گرفته است. اگرچه هیچ استراتژی ملی برای مقابله با ایدز وجود نداشت اما ما به همكاری با دولت ایران در این زمینه ادامه دادیم و اكنون یك برنامه ملی در این زمینه وجود دارد.''

وی می گوید كه هم اكنون شورای ملی ایدز كه توسط معاون رئیس جمهور اداره می شود در كنار نهادهای دولتی دیگر و به ویژه سازمان های غیر دولتی در زمینه مقابله با این بیماری به خوبی فعال شده اند.

شیخ مبشر، یكی از پیشرفت های اخیر در این زمینه را دستور آیت الله شاهرودی در زمینه لزوم رویكرد انسانی با مبتلایان با این بیماری می داند زیرا تاكنون با این بیماران همچون مجرمین برخورد می شد. به ویژه اینكه تعداد قابل توجهی از زندانیان در ایران دارای ویروس اچ ای وی مثبت هستند.

وی می گوید كه گامهای مهمی در این زمینه در ایران برداشته شده است و ما در حال مذاكره با دولت برای برداشتن گام های بعدی هستیم. به ویژه آنكه سال آینده دولت برنامه پنج ساله توسعه را تدوین خواهد كرد.

اما وی تاكید می كند كه پیشرفت های اخیر برای شناساندن بیماری به مردم و فعال شدن گروه های بسیاری در این زمینه و همكاری رسانه ها برای آگاهی بخشی به مردم، تحولات امیدوار كننده ای هستند.

نماینده سازمان بهداشت جهانی در ایران در باره خطر روابط جنسی خطرناك در ایران می گوید گام های مهمی برای آگاه سازی جوانان در این زمینه برداشته شده است و در برخی موارد كاندوم مجانی در اختیار زوج ها قرار می گیرد، با این حال در ایران، به عنوان یك كشور اسلامی شاید تمایل زیادی برای علنی كردن این موضوع وجود نداشته باشد.


در روز جهانی ایدز، مراسم مختلفی در سراسر جهان برگزار شد

اما مدارس و رسانه ها در این زمینه فعال شده اند، سمینارهایی برگزار شده و تبلیغات زیادی در این زمینه صورت گرفته است.

مواد مخدر

با توجه به این كه بیش از شصت درصد موارد ابتلا به ایدز در میان معتادان تزریقی دیده می شود كه رابطه جنسی زیادی هم با افراد مختلف دارند و شیوع مواد مخدر در ایران بسیار بالا است، میلیونها نفر در ایران در معرض خطر قرار دارند.

بر اساس گزارش اخیر سازمان ملل در یك مطالعه بر روی معتادان تزریقی در تهران، پانزده درصد آنها دارای اچ ای وی مثبت بوده اند و بیش از نیمی از آنها با وجود روابط جنسی فراوان هرگز از كاندوم استفاده نكرده بودند.

در شهرستان مرودشت در شمال غربی ایران یكی از هر پنج نفر معتاد تزریقی گفته بود كه از سرنگ مشترك در زندان استفاده می كرده است.

با توجه به جمعیت انبوه چند صد هزار نفری زندانیان در ایران بیم آن می رود كه میزان شروع ایدز در میان زندانیان به سرعت افزایش یافته باشد.

در گزارش سازمان ملل بر لزوم اقدامات و درمانهای فوری در زندانهای ایران برای مقابله با افزایش سریع ایدز در آنها تاكید شده است.

روابط جنسی بی بند و بار

با وجود آنكه ایران یكی از جوان ترین جمعیت های دنیا را دارد، آموزش جنسی و راههای مقابله با بیماریهای مقاربتی و داشتن رابطه جنسی سالم به دلیل موانع ایدئولوژیك و مذهبی به خوبی به نوجوانان و جوانان انتقال نمی یابد.

استفاده از كاندوم در میان جوانان در روابط جنسی شان كمتر معمول است و گفته می شود كه در سطح تهران وبرخی از شهرهای بزرگ صدها هزار زن خیابانی و دختر فراری وجود دارند كه مردان جوان برای برقراری روابط جنسی به آنها مراجعه می كنند.


معتادان تزریقی و روابط جنسی بی بندوبارانه دو مشكلی عمده ایران در برابر ایدز محسوب می شود



در برخی موارد نیز باورها و اعتقادات نادرستی در زمینه انتقال ایدز در میان برخی از جوانان وجود دارد، بطور مثال برخی از جوانان تصور می كنند انتقال ایدز تنها از طریق رابطه جنسی معمول صورت گیرد و رابطه جنسی از طریق دهان خطری در برندارد و با توجه به برخی اعتقادات سنتی در ایران كه رابطه جنسی كامل و معمول را نهی می كند، اغلب جوانان در ابتدا به رابطه جنسی دهانی روی می آورند كه به همان میزان می تواند در انتقال این ویروس خطرناك قلمداد شود.


گزارش سازمان ملل در مورد ایدز در ایران همچنین ازروابط خطرناك جنسی به عنوان دومین عامل شیوع این بیماری در ایران یاد كرده است، آقای شیخ مبشر در این رابطه به سایت فارسی بی بی سی گفت: هنوز موضوع استفاده از كاندوم در زمان برقراری رابطه جنسی در ایران عمومیت نیافته است ولی با این حال پیشرفت های خوبی در زمینه آگاه سازی جوانان در این زمینه صورت گرفته است.

نگاهی به آینده

دكتر مبشر در مورد وضعیت آتی ایران در مقابله با ایدز امیدوار است زیرا می گوید كه منابع اولیه برای پیشگیری و درمان در دسترس است، سطح هوشیاری در این باره خوب است و اقدامات مفیدی در این زمینه آغاز شده است اما در دسترس بودن مواد مخدر و روابط جنسی نا سالم مهمترین خطرهای پیش رو در این زمینه هستند.

با این حال برخی از كارشناسان معتقدند كه غفلت سال های گذشته زنگ های خطر برای شیوع گسترده ایدز در ایران رابه صدا در آورده است.

وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشكی ایران می گوید كه براساس یك مطالعه بیش از 90 درصد دانش آموزان سال آخر دبیرستان و سال اول دانشگاه در خصوص چگونگی انتقال ایدز اطلاع كافی دارند.

وی كه در همایش روز جهانی ایدز در دانشگاه تهران سخن می گفت، تاكید كرد كه شتاب رشد این بیماری در ایران رو به كاهش است.


كارشناسان می گویند ایدز تهدیدی جدی در ایران محسوب می شود

گزارش سازمان ملل حاكی است كه ایران در زمره كشورهایی است كه روند شیوع ایدز در آنها در حد متوسط است، در حالی كه در سال جاری هر 8 ثانیه یك نفر در جهان به ویروس اچ ای وی مبتلا شده است و سه میلیون نفر از این مبتلایان در طی ده ماه گذشته درگذشته اند، در ایران روند مقابله با ایدز در حال تشدید است.

با این همه جمعیت جوان، رفتارهای جنسی بی بندوبارانه و شیوع گسترده اعتیاد تزریقی عوامل خطرزایی هستند كه صاحب نظران موجب افزایش نگرانی می بینند.