"جا تره و بچه نیست."
"جاده دزد زده تا چهل روز امنه."
"جایی نمیخوابه که آب زیرش بره."
"جایی که میوه نیست چغندر، سلطان مرکباته."
"جواب ابلهان خاموشیست."
"جواب‌های، هویه."
"جوانی کجائی که یادت بخیر."
"جوجه را آخر پائیز میشمرند."
"جوجه همیشه زیر سبد نمیمونه."
"جون بعزرائیل نمیده."
"جهود، خون دیده."
"جهود، دعاش را آورده."
"جیبش تار عنکبوت بسته."
"جیگر جیگره، دیگر دیگره."

"تا ابله در جهانه، مفلس در نمیمانه."
"تابستون پدر یتیمونه."
"تا پریشان نشود کار بسامان نرسد."
"تا تریاق از عراق آرند، مار گزیده مرده باشد."
"تا تنور گرمه نون‌و بچسبون."
"تا چراغ روشنه جونورها از سوراخ میان بیرون."
"تا شغال شده بود به چنین سوراخی گیر نکرده بود."
"تا کرکس بچه دارشد، مردار سیر نخورد."
"تا گوساله گاو بشه، دل مادرش آب میشه."
"تا مار راست نشه توی سوراخ نمیره."
"تا نازکش داری نازکن، نداری پاهاتو دراز کن."
"تا نباشد چیزکی مردم نگویند چیزها."
"تا هستم بریش تو بستم."
"تب تند عرقش زود در میاد."
"تخم دزد، شتر دزد میشه."
"تخم نکرد نکرد وقتی هم کرد توی کاهدون کرد."
"تا تو فکر خر بکنی ننه، منو در بدر میکنی ننه."
"ترب هم جزء مرکبات شده."
"ترتیزک خریدم قاتق نونم بشه، قاتل جونم شد."
"تره به تخمش میره، حسنی به باباش."
"تعارف کم کن‌و بر مبلغ افزا."
"تغاری بشکنه ماستی بریزد --- جهان گردد به کام کاسه لیسان."
"تف سر بالا، بر میگرده بریش صاحبش."
"تلافی غوره رو سر کوره در میاره."
"تنبان مرد که دو تا شد بفکر زن دوم میافته."
"تنبل مرو به سایه، سایه خودش میآیه."
"تنها بقاضی رفته خوشحال برمیگرده."
"تو از تو، من ازبیرون."
"تو بگو (( ف )) من میگم فرحزاد."
"توبه گرگ مرگه."
"تو که نی‌زن بودی چرا آقا دائیت از حصبه مرد."
"تومون خودمونو میکشه، بیرونمون مردم را."
"توی دعوا نون و حلوا خیر نمیکنند."

"پا را به اندازه گلیم باید دراز کرد."
"پای خروستو ببند، بمرغ همسایه هیز نگو."
"پایین‌پایین‌ها جاش نیست، بالابالا‌ها راش نیست."
"پز عالی، جیب خالی."
"پس از چهل سال چارواداری، الاغ خودشو نمیشناسه."
"پس از قرنی شنبه به نوروز میافته."
"پستان مادرش را گاز گرفته."
"پسر خاله دسته دیزی."
"پسر زائیدم برای رندان، دختر زائیدم برای مردان، موندم سفیل و سرگردان."
"پدر کو ندارد نشان از پدر --- تو بیگانه خوانش نخوانش پسر."
"پشت تاپو بزرگ شده."
"پنج انگشت برادرند، برابر نیستند."
"پوست خرس نزده میفروشه."
"پول است نه جان است که آسان بتوان داد."
"پول پیدا کردن آسونه، اما نگهداریش مشکله."
"پول حرام، یا خرج شراب شور میشه یا شاهد کور."
"پولدارها به کباب، بی‌پولها به بوی کباب."
"پول ما سکه عُمَر داره."
"پیاده شو با هم راه بریم."
"پیاز هم خودشو داخل میوه‌ها کرده."
"پی خر مرده میگرده که نعلش را بکنه."
"پیراهن بعد از عروسی برای گل منار خوبه."
"پیرزنه دستش به درخت گوجه نمیرسید، می‌گفت: ترشی بمن نمیسازه."
"پیش از آخوند منبر نرو."
"پیش رو خاله، پشت سر چاله."
"پیش قاضی و معلق بازی."

با آل علی هر که در افتاد، ور افتاد."
"با اون زبون خوشت، با پول زیادت، یا با راه نزدیکت."
"با این ریش میخواهی بری تجریش؟"
"با پا راه بری کفش پاره میشه، با سر کلاه."
"با خوردن سیرشدی با لیسیدن نمیشی."
"باد آورده را باد میبرد."
"با دست پس میزنه، با پا پیش میکشه."
"بادنجان بم آفت ندارد."
"بارون آمد، ترکها بهم رفت."
"بار کج به منزل نمیرسد."
"با رمال شاعر است، با شاعر رمال، با هر دو هیچکدام با هرهیچکدام هر دو."
"بازی اشکنک داره، سر شکستنک داره."
"بازی بازی، با ریش بابا هم بازی."
"با سیلی صورت خودشو سرخ نگه‌میداره."
"با کدخدا بساز، ده را بچاپ."
"با گرگ دنبه میخوره، با چوپان گریه میکنه."
"بالابالا‌ها جاش نیست، پائین پائین‌ها راش نیست."
"بالاتو دیدیم، پائینتم دیدیم."
"با مردم زمانه سلامی و والسلام."
"تا گفته‌ای غلام توام، میفروشنت."
"با نردبان به آسمون نمیشه رفت."
"با همین پرو پاچین، میخواهی بری چین و ماچین؟"
"باید گذاشت در کوزه آبش را خورد."
"با یکدست دو هندوانه نمیشود برداشت."
"با یک گل بهار نمیشه."
"به اشتهای مردم نمیشود نان خورد."
"به بهلول گفتند ریش تو بهتره یا دم سگ؟" گفت اگر از پل جستم ریش من و گرنه دم سگ."
"بجای شمع کافوری چراغ نفت میسوزد."
"بچه سر پیری زنگوله پای تابوته."
"بچه سر راهی برداشتم پسرم بشه، شوهرم شد."
"بخور و بخواب کار منه، خدا نگهدار منه."
"بد بخت اگر مسجد آدینه بسازد --- یا طاق فرود آید، یا قبله کج آید."
"به درویشه گفتند بساطتو جمع کن، دستشو گذاشت در دهنش."
"بدعای گربه کوره بارون نمیاد."
"بدهکار رو که رو بدی طلبکار میشه."
"برادران جنگ کنند، ابلهان باورکنند."
"برادر پشت، برادر زاده هم پشت."
"خواهر زاده را با زر بخر با سنگ بکش."
"برادری بجا، بزغاله یکی هفت صنار."
"برای کسی بمیر که برات تب کنه."
"برای همه مادره، برای ما زن بابا."
"برای یک بی‌نماز، در مسجد‌و نمی‌بندند."
"برای یه دستمال قیصریه رو آتیش میزنه."
"بر عکس نهند نام زنگی کافور."
"به روباهه گفتند: شاهدت کیه؟ گفت: دمبم."
"بزبون خوش مار از سوراخ در میاد."
"بزک نمیر بهار میاد --- کنبزه با خیار میاد."
"بز گر از سر چشمه آب میخوره."
"به شتره گفتند: شاشت از پسه، گفت : چه چیزم مثل همه کسه؟"
"به شتر مرغ گفتند: بار ببر، گفت: مرغم، گفتند: بپر، گفت: شترم."
"بعد از چهل سال گدایی، شب جمعه را گم کرده."
"بعد از هفت کره، ادعای بکارت."
"بقاطر گفتند: بابات کیه؟ گفت: آقادائیم اسبه."
"به کیشی آمدند به فیشی رفتند."
"به گربه گفتند: گهت درمونه، خاک پاشید روش."
"به کچله گفتند: چرا زلف نمیزاری؟ گفت: من از این قرتی گیریها خوشم نمیاد."
"به کک بنده که رقاص خداست."
"بگو نبین، چشممو هم میگذارم، بگو نشنو در گوشمو میگیرم، اما اگر بگی نفهمم،
نمیتونم."
"بگیر و ببند بده دست پهلوون."
"بلبل هفت تا بچه میزاره، شیش تاش سسکه، یکیش بلبل."
"بمالت نناز که بیک شب بنده، به حسنت نناز که بیک تب بنده."
"بماه میگه تو در نیا من در میام."
"بمرغشان کیش نمیشه گفت."
"بمرگ میگیره تا به تب راضی بشه."
"بوجار لنجونه از هر طرف باد بیاد، بادش میده."
"بهر کجا که روی آسمان همین رنگه."
"به یکی گفتند: سرکه هفت ساله داری؟ گفت: دارم و نمیدم، گفتند: چرا؟ گفت: اگر
میدادم هفت ساله نمیشد."
"به یکی گفتند: بابات از گرسنگی مُرد. گفت: داشت و نخورد؟"
"بمیر و بدم."
"به گاو و گوسفند کسی کاری نداره."
"بیله دیگ، بیله چغندر."

الف
"آب از دستش نمیچکه."
"آب از سر چشمه گل آلوده."
English equivalent: ?
"آب از آب تکان نمیخوره."
"آب از سرش گذشته."
"آب پاکی روی دستش ریخت."
"آب در کوزه و ما تشنه لبان میگردیم."
"آب را گل آلود میکنه که ماهی بگیره."
"آب زیر پوستش افتاده."
"آب که یه جا بمونه، میگنده."
"آبکش و نگاه کن که به کفگیر میگه تو سه سوراخ داری."
In French: C'est la paille et la poutre.
"آب که از سر گذشت، چه یک ذرع چه صد ذرع ـ چه یک نی چه چه صد نی."
"آب که سر بالا میره، قورباغه ابوعطا میخونه."
"آب نمی‌بینه و گرنه شناگر قابلیه."
"آبی از او گرم نمیشه."
"آتش که گرفت، خشک و تر میسوزد."
"آخر شاه منشی، کاه کشی است."
"آدم با کسی که علی گفت، عمر نمیگه."
"آدم بد حساب، دوبار میده."
"آدم تنبل، عقل چهل وزیر داره."
"آدم خوش معامله، شریک مال مردمه."
"آدم دست پاچه، کار را دوبار می‌کنه."
"آدم دست پاچه دوبار می‌شاشه."
"آدم زنده، زندگی می‌خواد."
"آدم زنده وکیل وصی نمی‌خواد."
"آدم گدا، اینهمه ادا؟"
"آدم گرسنه، خواب نان سنگک می‌بینه."
"آدم ناشی، سرنا را از سر گشادش میزنه."
"آرد خودمونو ریختیم، الک مونو آویختیم."
"آرزو بر جوانان عیب نیست."
"آستین نو پلو بخور."
"آسوده کسی که خر نداره --- از کاه و جوش خبر نداره."
"آسه برو آسه بیا که گربه شاخت نزنه."
"آشپز که دوتا شد، آش یا شوره یا بی‌نمک."
"آش نخورده و دهن سوخته."
"آفتابه خرج لحیمه."
"آفتابه لگن هفت دست،اما شام و ناهار هیچی."
"آفتابه و لولهنگ هر دو یک کار می‌کنند، اما قیمتشان موقع گرو گذاشتن معلوم می‌شه."
"آمدم ثواب کنم، کباب شدم."
"آمد زیر ابروشو برداره، چشمش را کور کرد."
"آنانکه غنی‌ترند، محتاج‌ترند."
"آنچه دلم خواست نه آن شد --- آنچه خدا خواست همان شد."
"آنرا که حساب پاکه، از محاسبه چه باکه؟"
"آنقدر بایست، تا علف زیر پات سبز بشه."
"آنقدر سمن هست، که یاسمن توش گمه."
"آنقدر مار خورده که افعی شده."
"آن ممه را لولو برد."
"آنوقت که جیک‌جیک مستانت بود، یاد زمستانت نبود؟"
"آواز دهل شنیدن از دور خوشه."
"اجاره نشین خوش نشینه."
"ارزان خری، انبان خری."
"از اسب افتاده‌ایم، اما از اصل نیفتاده‌ایم."
"از اونجا مونده، از اینجا رونده."
"از اون نترس که های و هوی داره، از اون بترس که سر به زیر داره."
"از این امامزاده کسی معجزه نمی‌بینه."
"از این دم بریده هر چی بگی بر‌میاد."
"از این ستون به آن ستون فرجه."
"از بی‌کفنی زنده‌ایم."
"از دست پس میزنه، با پا پیش می‌کشه."
"از تنگی چشم پیل معلومم شد --- آنانکه غنی‌ترند محتاج‌ترند."
"از تو حرکت، از خدا برکت."
"از حق تا نا حق چهار انگشت فاصله است."
"از خر افتاده، خرما پیدا کرده."
"از خرس موئی، غنیمته."
"از خر میپرسی چهارشنبه کیه؟"
"از خودت گذشته، خدا عقلی به بچه‌هات بده."
"از درد لا‌علاجی به خر میگه خانمباجی."
"از دور دل و میبره، از جلو زهره رو."
"از سه چیز باید حذر کرد، دیوار شکسته، سگ درنده، زن سلیطه."
"از شما عباسی، از ما رقاصی."
"از کوزه همان برون تراود که در اوست." (( گر دایره کوزه ز گوهر سازند ))
"از کیسه خلیفه می‌بخشه."
"از گدا چه یک نان بگیرند و چه بدهند."
"از گیر دزد در آمده، گیر رمال افتاد."
In French: Tomber de Charybde en Scylla!
"از ماست که بر ماست."
"از مال پس است و از جان عاصی."
"از مردی تا نامردی یک قدم است."
"از من بدر، به جوال کاه."
"از نخورده بگیر، بده به خورده."
"از نو کیسه قرض مکن، قرض کردی خرج نکن."
"از هر چه بدم اومد، سرم اومد."
"از هول هلیم افتاد توی دیگ."
"از یک گل بهار نمیشه."
"از این گوش میگیره، از آن گوش در میکنه."
"اسباب خونه به صاحبخونه میره."
"اسب پیشکشی رو، دندوناشو نمی‌شمرند."
"اسب ترکمنی است، هم از توبره میخوره هم ازآخور."
"اسب دونده جو خود را زیاد میکنه."
"اسب را گم کرده، پی نعلش میگرده."
"اسب و خر را که یکجا ببندند، اگر همبو نشند همخو میشند."
"استخری که آب نداره، اینهمه قورباغه میخواد چکار؟"
"اصل کار برو روست، کچلی زیر موست."
"اکبر ندهد، خدای اکبر بدهد."
"اگر بیل‌زنی، باغچه خودت را بیل بزن."
"اگر برای من آب نداره، برای تو که نان داره."
"اگر بپوشی رختی، بنشینی به تختی، تازه می‌بینمت بچشم آن وختی."
"اگه باباشو ندیده بود، ادعای پادشاهی میکرد."
"اگه پشیمونی شاخ بود، فلانی شاخش بآسمان میرسید."
"اگه تو مرا عاق کنی، منهم ترا عوق میکنم."
"اگر جراحی، پیزی خود تو جا بنداز."
"اگه خدا بخواهد، از نر هم میدهد."
"اگه خاله‌ام ریش داشت، آقا دائیم بود."
"اگه خیر داشت، اسمشو می گذاشتند

***== ادامه مطلب ==***