جزئیاتی از زندگی زنان حرمسرای پادشاهان ایران

نویسنده: مهدی
طبقه بندی: تاریخ ایران کهن،

پنجشنبه 20 دی 1386

رویا فتح اله زاده
تاكنون مقاله های بسیاری با موضوع ستم دیدگی زنان در دوره صفویه نوشته شده است این دوره به دلیل ایجاد اولین حكومت شیعی توسط شاه عباس ، ظهور یكجانشینی و شهری شدن در پی متمدن شدن و اسكان یابی مغولهای كوچ نشین و به تبع ظهور مناسبات جدید میان انسانها حائز اهمیت است. از جمله این مناسبات ، رابطه زن و مرد و جایگاه زن در چنین جامعه ای است .
مطالعات مختلف اندیشمندان ، بر ستم دیدگی و فرودستی زن درعهد صفوی تاكید دارد، اما با دلایل متفاوت؛
عده ای نقش مذهب و تعصب كوركورانه و دیگران گسترش یكجانشینی وعواقبش را كه خانه نشینی زنان است ، دلیل ستم دیدگی زن می دانند.
دكتر نوال السعداوی بر روحیه زن ستیزعربها و تاثیرآن بر احكام فرعی اسلام پس از پیامبرتاكید دارد كه میراث اندیشه عمربن خطاب و مردانی با خوی مردسالارانه است . به باور او این تفكرات و نه ، بن مایه اصلی احكام اسلام در مورد زن وارد سرزمینهای مفتوحه شد.
جلال ستاری، ستم زدگی زنان را محصول ویژگی اجتماعی- اقتصادی می داند ، نه مذهب؛ زیرا در نظام اقتصادی، مبتنی بر مالكیت زمین محور، فعالیت زن در حوزه عمومی كم می شود و به خانه نشینی و مصرف كنندگی تنزل می یابد، درست برعكس دوران مغول یا به قول شیرین بیانی عصر طلایی زن؛ زیرا در دوران مغولها زن دوشادوش مرد در نظام تولیدی و اقتصادی سهم بسزایی داشته و حقوقش برابر با مرد بوده است، اما با اسكان یابی عشایر و زوال كوچ نشینی در زمان اوزون حسن و سپس حكومت صفویه موقعیت زنان تنزل می یابد.
از آنجا كه دامنه شناخت زن در دوره صفویه گسترده است ، مقاله حاضربا توجه به نقش یكجانشینی در عهد صفوی كه نتیجه آن گسترش حرمسرا داری ست، فقط به بررسی زندگی زنان در حرمسراها و یا زنان حرمسرا می پردازد.

***== ادامه مطلب ==***

نظرات()

زندگی افسانه گونه ی چنگیز خان

نویسنده: مهدی
طبقه بندی: تاریخ ایران کهن،

پنجشنبه 20 دی 1386

ارسال به

درباره گذشته احوال چنگیز، آگاهی دقیق و موثقی در تاریخ وجود ندارد. التون دفتر، که تاریخ اسمی خاندان اوست، و تاریخ سرّی مغول که شامل روایات محلی است، اطلاعات مبهم و افسانه آمیز، به دست می دهد.

در

جامع التواریخ رشیدی،

جهانگشای جوینی،

طبقات ناصری و

الکامل ابن اثیر

هم، مطالب درباره احوال گذشته چنگیز، برگرفته از همان روایات محلی است .

کودکی چنگیز خان
جوانی چنگیز خان و آغاز قدرت طلبی او

پیروزی های پی در پی چنگیز خان
دوستی بین چنگیز و اونک خان رییس قبیله ی گرائیت که هم پیمان چنگیز خان بود ، نیز به دشمنی مبدل شد و

* اونک خان در صدد توقیف و اعدام چنگیز خان برآمد، اما در جنگ با چنگیز ناباورانه شکست خورد و سپاهیانش منهزم شدند. «597 ق / 1200 م».

با پیروزی بر اونک خان ، قبایل اویرات و قنقرات با او از در اطاعت درآمدند و بدین گونه خان اعظم ، تمامی قبایل نواحی شرقی مغولستان را متحد و تحت فرمان خود درآورد.

***== ادامه مطلب ==***

نظرات()

كریم خان زند

نویسنده: مهدی
طبقه بندی: تاریخ ایران کهن،

پنجشنبه 20 دی 1386

ارسال به

1209 - 1163 ه. ق
كریم خان زند ، پایه گذار سلسله زندیه محسوب می شود . اقبال جهانگشایی او ، بیش از هر چیز مدیون اغتشاشاتی بود كه پس از قتل نادر در ایران سربرآورد و از سابقه دراز هفتاد یا هشتاد ساله ای برخوردار بود. وی قریب سه سال بعد از در گذشت نادر شهرتی نداشت و در میان قبیله خود ، كه به دستور نادر در سال 1144 ه.ق. به خراسان كوچانیده شده بودند ، از حیثیت متعارفی برخوردار بود.

بی كفایتیهای آشكار بازماندگان نادر و نزاعهای برادر كشانه ای كه میان آنان رخ داد ،‌ موجب شد كه كریم توشمال ( پهلوان ) در كنار دو تن دیگر از بزرگان ، به نامهای علی مردان خان و ابوالفتح خان بختیاری برای آرامش مناطق غربی و مركزی كشور به میدان آید . او پس از نشان دادن لیاقتهای مكرر ، از سوی قبیله خویش لقب خانی دریافت كرد . ( 1162 ه.ق. ) بدین گونه وی توانست در پرتو تدبیر و حسن عمل و صداقت بی ریای خویش ، بر حریفان مزبور و نیز آزادخان افغان كع در آذربایجان تركتازی می كرد و محمد حسن خان كه در استرآباد به سر می برد غلبه كند . كریم خان از سال 1179 ه.ق. به صورت مستقل بر ایران فرمان راند . روابط او با شاهرخ ( نواده نادر شاه ) نیز بر خراسان فرمان می راند ،‌خوب و مبین نوعی احترام به اولاد ولی نعمت پیشین خود بود .

حادثه مهم سالهای پایانی عمر كریم خان ،‌لسكر كشی به بصره بود كه به سرداری برادرش ، صادق خان در سال 1189 ه.ق. انجام پذیرفت كه متاسفانه با مرگ شاه به انتها رسید .

***== ادامه مطلب ==***

نظرات()

80 زن در حرمسرای ناصرالدین‌شاه!

نویسنده: مهدی
طبقه بندی: تاریخ ایران کهن،

پنجشنبه 20 دی 1386

ارسال به

انتشار یك سفرنامه در قالب یك كتاب كه اطلاعاتی دقیق از دربار ناصری به دست می‌دهد، بخش جدیدی از عیش و عشرت‌های سلاطین قاجار را آشکار می‌كند و حاكی از آن است كه بخش مهمی از وقت بالاترین مقام وقت ایران، به چشم‌چرانی و خوشگذرانی با ده‌ها زن صیغه‌ای او می‌گذشته است.

هرچند ناصرالدین‌شاه تحت تأثیر نفوذ و اقتدار مذهب در جامعه، اجبارا به برخی ظواهر شرعی و حتی مراسم مذهبی احترام می‌گذاشته، اما او گاه از مراسم تعزیه نیز برای یافتن دختركان معصوم بهره می‌جسته است.

به گزارش خبرنگار «تابناك» به نقل از سایت كتابخانه تاریخ اسلام و ایران، کتاب حاضر سفرنامه یک خانم کرمانی است که در سال 1309 از کرمان عازم بمبئی و از آنجا با کشتی عازم جده شده و پس از اعمال حج از راه جبل به عتبات عالیات برگشته و پس از زیارت مراقد اهل بیت عازم ایران شده است. در قم به جای بازگشت به کرمان عازم تهران شده و در آنجا به دلیل آشنایی با برخی از امرای کرمان به درون دربار ناصری راه پیدا می کند. دو سوم سفرنامه مطالب مربوط به دربار ناصری است.

اطلاعاتی كه این حاجیه خانم كرمانی از دربار ناصری داده جالب و خواندنی است و برای كسانی كه در پی دانستن تاریخ اجتماعی این دوره آن هم بخش ویژه دربار ناصری هستند بسیار با ارزش خواهد بود.

محل اقامت وی در تهران منزل حشمت الدوله بوده و چون دختر وی، همسر ناصرالدین شاه بوده، وی با شاه و زنان او آشنا شده است. وی در این یك سال و اندی در مراسم عقد و ازدواج و عزاداری و تعزیه و دیگر مناسبت‌ها مشاركت داشته و از هر قسمت، نكاتی را در این سفرنامه آورده كه خواندنی است. در واقع این سفرنامه، گذری بر زندگی زنانه در دربار ناصری است.

***== ادامه مطلب ==***

نظرات()

آداب و سنن نوروز

نویسنده: مهدی
طبقه بندی: تاریخ ایران کهن،

پنجشنبه 20 دی 1386

ارسال به

خانه تکانی:
غبار روبی و گردگیری از در و دیوار خانه و کف پوش ها و اسباب خانه، و شستشو و پاکیزه و نو کردن جامه و ظروف و اشیای کهنه، دور افکندن اشیای ژنده و فرسوده و تمیز کردن ظروف و دیوارهای منزل، خلاصه آ«خانه تکانیآ» برای زدودن آلودگی ها و سیاهی ها و بیرون افکندن پلشتی ها از فضای خانه از رسم های کهن ایرانیان در فرا گشت سال کهنه به سال نو بوده است.

هنوز هم این رسم همچون گذشته در سراسر ایران میان مردم ایران معمول است.

امروزه بانوان از چند روز به نوروز مانده، و معمولاً تا پیش از فرا رسیدن شب چهارشنبه آخر سال، به خانه تکانی می پردازند و از زیستگاه های خود پلشت زدایی می کنند. آنان چیزهای کهنه و پاره و شکسته بی مصرف یا لوازم کم مصرف را به دیگران می بخشند و اشیا و وسایل نو و تازه تهیه می کنند و به جای آنها می گذارند. قالی ها و قالیچه ها و گلیم های خانه را می تکانند و گرد و خاک آنها را می گیرند، یا اگر کثیف و آلوده باشند با آب می شویند. رده ها، روتشکی ها، روبالشتی ها، طاقچه پوش ها و دستمال های سر بخاری ها را می شویند یا عوض می کنند. رف ها و طاقچه ها و دیوار و سقف خانه را گردگیری می کنند. در و دیوار اتاق ها و خانه را سفید و نقاشی می کنند. گل و گیاه و نهال در باغچه های خانه می کارند.

خانه تکانی و زدودن آلودگی ها و پلشنی ها از فضای خانه و کاشانه در آخر سال کهنه، مظهر و نمادی از زدودن سیاهی و مرگ و کهنگی از خانه و آماده کردن فضایی پاک و پاکیزه در آستانه نوروز برای استقبال از روشنایی ها و خوبی ها است.

***== ادامه مطلب ==***

نظرات()